ATEX norm

Definitie ATEX

ATEX staat voor ATmosphères EXplosives. Onder een explosieve atmosfeer wordt verstaan: een mengsel van brandbare stoffen in de vorm van gas, damp, nevel of stof, onder atmosferische omstandigheden, waarin de verbranding zich na ontsteking uitbreidt tot het gehele niet verbrande mengsel.

Atmosferische omstandigheden zijn omgevingscondities waar:

De druk kan variëren tussen 80kPa en 110kPa,
De temperatuur varieert tussen –20 en 60 graden Celcius
Waar het zuurstofgehalte 21% +/- 1 % bedraagt

Oorzaak van een explosie:

Een explosie kan ontstaan door de combinatie van drie elementen: zuurstof, een ontstekingsbron en een brandstof

Een stof is brandbaar als er een brandbare gas, nevel of damp uit kan ontstaan. Brandbare stof is fijn verdeeld stof dat door een opwerveling in de lucht een ontplofbaar mengsel kan vormen. Brandbare vloeistof kan onder bepaalde omstandigheden een brandbaar gas, damp of nevel opleveren. Brandbare nevel bestaat uit druppeltjes brandbare vloeistof die zodanig in de lucht verdeeld zijn dat ze een brandbaar mengsel vormen.

Er wordt ook gekeken naar de gevolgen van een explosie. Uiteraard zijn preventieve maatregelen het belangrijkste. Preventie van explosies is eigenlijk niets anders dan de condities wegnemen die nodig zijn om een explosie te laten aanvangen. Dit wordt bereikt door ervoor te zorgen dat er geen ontstekingsbronnen aanwezig zijn en / of er voor te zorgen dat er buiten de bekende explosiegrenzen geen brandbaar gas-, damp- of stof- / luchtmengsel aanwezig is. Ondanks preventieve maatregelen wordt een explosie niet altijd voorkomen. Beheersing van een eventuele explosie zorgt ervoor dat de schadelijke gevolgen tijdens of na de explosie zoveel mogelijk worden beperkt. Dit voorkomt - naast materiële schade - ook veel menselijk leed.

Het verschil met de "oude" wetgeving

De hoofdpunten zijn:

De richtlijn betreft niet alleen het voorkomen maar ook het beperken van schadelijke gevolgen door een explosie
De richtlijn is niet alleen van toepassing voor gas-, damp- en nevelontploffingsgevaar maar ook voor stofexplosies
Onder de richtlijn valt niet alleen het elektrisch materieel maar ook mechanisch, pneumatisch, hydraulisch en overig materieel
De overeenstemming was in het verleden optioneel; nationaal afwijkende eisen werden toegestaan. Doordat een (compleet) pakket aan geharmoniseerde normen wordt aangeboden, zijn nationale afwijkingen niet meer mogelijk
De indeling betreft niet alleen een indeling voor elektrisch materieel in groepen, maar ook een apparatenindeling in groepen en categorieën met verschillende beschermingsniveaus
De zone-indeling is vernieuwd (zones 0, 1, 2, 20, 21 en 22)
De procedure beoordeling werd gedaan door een nationaal erkende instantie. Dit wordt nu gedaan door een aangemelde instantie (Notified Body)

Verschil tussen ATEX 95 en ATEX 137

ATEX 95

Is van toepassing op fabrikanten van beveiligingssystemen en apparaten die gebruikt worden op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. Dit betreft:

Elektrische apparaten en systemen
niet-elektrische, mechanische en pneumatische apparaten
beveiligingssystemen

ATEX 137

Direct voortvloeiend uit de ''ATEX 137'' is de verplichting voor het opstellen van een explosieveiligheidsdocument, bestaande o.a. uit: identificatie en beoordeling van explosierisico’s. Gevarenzone-indeling wordt gemaakt op grond van frequentie en duur van het optreden van een risicovolle atmosfeer. Aangegeven moet worden wat noodzakelijke maatregelen zijn om tot een veilige werkomgeving te komen. ATEX 137 is van toepassing op werkplekken waar personen werken in een potentieel explosieve omgeving. In Nederland is de ATEX 95 richtlijn geïmplementeerd via het Besluit explosieveilig materieel, onderdeel uitmakend van de Wet gevaarlijke werktuigen. De ATEX 137 is opgenomen in de ARBO wetgeving.